مجموعه نشست های ایمونو-انکولوژی

با امتیاز بازآموزی در سامانه آموزش مداوم

دوشنبه 25 خرداد ماه ۱۴۰۴- ساعت 9:30-7:30 صبح

NK cell therapy to target cancer stem cells

 

چهارمین جلسه از سلسله نشست‌های ایمونو-انکولوژی با موضوع  NK cell therapy to target cancer stem cells ، در مجتمع بیمارستانی امام خمینی (ره)  برگزار گردید.

صبح روز دوشنبه 25 خرداد ماه سال 1405، چهارمین جلسه از سلسله نشست‌های ایمونو-انکولوژی با حضور دکتر محمدحسین نیک نام، رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی ؛ دکتر مرضیه ابراهیمی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان ؛ دکتر جعفر جندقی، رئیس مرکز بیماری های غیر واگیر وزارت بهداشت ؛ دکتر سینا سالاری،  ریاست اداره طب سلولی معاونت درمان؛  دکتر فرهاد سمیعی، دبیر انجمن سرطان ایران و دکتر الهه صفری، مدیر گروه ایمونولوژی دانشگاه ایران و جمع کثیری از اساتید، محققان و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی در سالن شورای ریاست این مرکز برگزار شد.

دکتر محمد حسین نیک‌نام، رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی، در تشریح چالش‌های پیش روی درمان سرطان گفت: «متأسفانه یکی از دلایل اصلی شکست درمان‌های رایج، وجود زیرجمعیتی از سلول‌ها به نام سلول‌های بنیادی سرطانی است که در برابر شیمی‌درمانی و رادیوتراپی مقاومت بالایی دارند. این سلول‌ها حتی پس از نابودی ۹۹ درصد توده تومور، توانایی بازسازی مجدد سرطان و ایجاد متاستاز و عود بیماری را دارند.» 

وی افزود: « اما خبر امیدوارکننده این است که سلول‌های کشنده طبیعی(NK cell)  به دلیل توانایی ذاتی در شناسایی سلول‌های فاقد MHC-I، دقیقاً همین سلول‌های بنیادی سرطانی را هدف قرار می‌دهند. با مهندسی پیشرفته این سلول‌ها، از جمله طراحی CAR-NK یا القای حافظه‌ای مشابه سایتوکاین، می‌توان بر موانع موجود در میکرومحیط تومور غلبه کرد و این آسیب‌پذیری زیستی را به یک فرصت درمانی واقعی تبدیل نمود.» 

در ادامه، دکتر مرضیه ابراهیمی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان ، با استناد به یافته‌های بالینی و پیش‌بالینی گروه خود اعلام کرد: سلول‌های کشنده طبیعی (NK) فعال‌شده قادر به شناسایی و حذف سلول‌های بنیادی سرطانی (CSC) در چندین نوع بدخیمی از جمله سرطان تخمدان، گلیوبلاستوما (GBM) و سرطان پانکراس هستند.

وی با اشاره به نتایج کارآزمایی‌های بالینی فاز یک تجویز موضعی سلول‌های NK انسانی در بیماران مبتلا به گلیوبلاستوما (GBM) و تزریق مکرر داخل نخاعی سلول‌های NK آلوژنیک در گلیومای درجه بالا گفت: این روش ایمن و به‌خوبی قابل تحمل است و نتایج امیدوارکننده‌ای در درمان و افزایش طول عمر بیماران مشاهده شده است. ددر کارآزمایی انجام‌شده بر روی نوروبلاستوما، هیچ رویداد نامطلوب جدی گزارش نشد و عوارض شایع تنها شامل سردرد و درد عضلانی بود. از میان شش بیمار، پنج بیمار تا ۱۲ ماه پس از اولین تزریق زنده ماندند و تنها یک بیمار به دلیل پیشرفت بیماری (PD) در ماه دوازدهم فوت کرد. همچنین در گزارش یک مورد از بیمار مبتلا به سرطان تخمدان با متاستاز مغزی، پاسخ بالینی مطلوبی مشاهده گردید  وی در پایان تأکید کرد: «هم‌اکنون محصول NiKCell را به عنوان سلول‌های NK آلوژنیک مشتق از دهنده، منجمد و آماده برای مصرف (off-the-shelf)، برای درمان تومورهای جامد و بدخیمی‌های خونی توسعه داده‌ایم.

در ادامه، دکتر سینا سالاری، ریاست اداره طب سلولی معاونت درمان، با تأکید بر دو حیطه علمی و اجرایی در حوزه سل‌تراپی، خواستار تدوین استانداردها و آیین‌نامه‌هایی شد که هم نیازمندی‌های تخصصی و هم اصل عدالت در سلامت را پوشش دهد. وی افزود: در حال حاضر، معاونت درمان وزارت بهداشت (با تجربه در پیوند مغز استخوان)، معاونت غذا و دارو و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری مسئولیت زمینه‌سازی برای تدوین این آیین‌نامه‌ها را بر عهده دارند و کمیته سل، ژن و بافت نیز در این فرآیند نقش فعالی ایفا می‌کند. همچنین کمیته NTMP زیر نظر معاونت درمان، در دریافت IRC و ارائه درمان‌های مبتنی بر سل‌تراپی، ویروس‌درمانی و ژن‌درمانی نقش دارد.  وی با اشاره به نقش متولی وزارت بهداشت، بر لزوم تعیین مسیرهایی برای دسترسی سریع بیماران سرطانی با شرایط وخیم تأکید کرد و گفت: این حوزه توانایی ارزآوری برای کشور را نیز دارد و نیازمند همکاری میان‌بخشی بین وزارت بهداشت، مجلس در تصویب بودجه و قوانین، و شرکت‌های بیمه است تا طی سالیان آینده ایران به قطب این نوع درمان‌ها در آسیا تبدیل شود. وی در پایان گزارشی از نتایج قابل‌توجه افزایش بقای بیماران مبتلا به تومورهای high grade GBM و نوروبلاستوما ارائه داد.

در ادامه، دکتر فرهاد سمیعی، دبیر انجمن سرطان ایران، با اشاره به اهمیت نقش عوامل محیطی، باکتری‌ها و ویروس‌ها در درمان سرطان، تأکید کرد که در مواجهه با سرطان، صرفاً حضور سلول سرطانی کافی نیست، بلکه باید به موضوع فعال بودن و کلونیزه شدن آنها نیز توجه شود. وی در پایان، خواستار همکاری مسئولان و ناظران برای فراهم شدن امکان استفاده عموم بیماران از این درمان‌ها شد و بر لزوم کاهش فشار مالی بر بیماران با همکاری شرکت‌های بیمه تأکید کرد.

در ادامه، دکتر  جعفر جندقی، رئیس مرکز بیماری های غیر واگیر وزارت بهداشت، با اشاره به اهمیت استفاده از سلول‌های الوژنیک NK، بر لزوم انجام بررسی‌های تطبیقی در دو حوزه پیشرفت علمی و هزینه‌ها با کشورهای پیشرو نظیر ژاپن و چین تأکید کردند. ایشان با اشاره به پیشرفت سریع چین در حوزه سلامت و تجهیزات پزشکی، بهره‌گیری از تجربیات این کشور به‌ویژه در زمینه طرح‌های پوشش ملی را اقدامی مناسب و مغتنم دانستند.

در بخش دیگری از نشست،  آقای علی زارع زاده دانشجوی دکتری ایمونولوژی پزشکی، به ارائه جدیدترین دستاوردهای پژوهشی گروه خود در حوزه درمان‌های نوین سلولی پرداخت و گفت: در ادامه مطالعات پیشین که به ارزیابی اثرات ترکیبی سلول‌های حافظه‌دار شبه‌طبیعی (CIML NK) همراه با تراستوزوماب و مهارکننده‌های HDAC در مدل آزمایشگاهی سرطان پستان HER2 مثبت انجام شده بود، اکنون پروژه جدید خود را با هدف بررسی اثربخشی پیش‌بالینی و افزایش ماندگاری سلول‌های CAR-CIML NK ضد گیرنده IL-1RAP در درمان بیماران مبتلا به لوسمی میلوئید حاد عودکننده یا مقاوم به درمان تعریف کرده‌ایم که امیدواریم گام مؤثری در مسیر درمان هدفمند این نوع بدخیمی‌های خونی بردارد.

در پایان نشست، اساتید دانشکده پزشکی و جمعی دیگر از متخصصان به بحث و تبادل‌نظر پیرامون موضوعات مطرح‌شده پرداختند.