مجموعه نشست های پیشگیری از سرطان

با امتیاز بازآموزی در سامانه آموزش مداوم

دوشنبه 13 مهر ماه ۱۴۰۴- ساعت 7:30-9:30 صبح

پیشگیری از سرطان و واکسن های نئوآنتی ژن 

 

• واکسن‌های نئوآنتی‌ژن در پیشگیری از سرطان
• نقش تعیین‌کننده‌ی پتانسیل‌های ژنتیکی در بروز سرطان: پیش‌بینی ریسک و مداخلات مبتنی بر ژنوم
• واکسن های پیشگیری از سرطان: تبدیل شواهد به اقدامات موثر

 

 دومین جلسه از سلسله نشست‌های پیشگیری از سرطان با موضوع پیشگیری از سرطان و واکسن های نئوآنتی ژن ، در انستیتو کانسر مجتمع بیمارستانی امام خمینی (ره)  برگزار گردید.

صبح روز دوشنبه 13مهر ماه سال 1405، دومین جلسه از سلسله نشست‌های پیشگیری از سرطان با حضور دکتر محمدحسین نیک نام، رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی؛ دکتر علیرضا بیگلری، متخصص ژنتیک پزشکی بیمارستان مرکز طبی کودکان؛  دکتر فرید ابوالحسنی شهرضا، مدیر گروه نظام ارائه خدمات سلامت موسسه ملی تحقیقات سلامت؛ دکتر جعفر جندقی، رئیس مرکز بیماری های غیر واگیر وزارت بهداشت؛ دکتر بهروز نیک بین مقدم، متخصص ایمونولوژی و آلرژی کودکان و جمعی از اساتید، محققان و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی در سالن شورا ساختمان پژوهش های ملی بیمارستان شریعتی  برگزار شد.

دکتر محمد حسین نیک‌نام، رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی، با اشاره به آمار جهانی سرطان اظهار داشت: سالانه حدود ۲۰ میلیون مورد جدید سرطان و نزدیک به ۱۰ میلیون مرگ ناشی از آن رخ می‌دهد و حدود ۳۸ درصد این موارد با اجتناب از عوامل خطر قابل پیشگیری است. وی واکسن‌های HPV و هپاتیت B را نسل نخست واکسن‌های پیشگیری از سرطان معرفی کرد که با جلوگیری از عفونت‌های سرطان‌زا، خطر بروز برخی سرطان‌ها را به‌طور اثبات‌شده کاهش می‌دهند. او در ادامه به نسل جدید واکسن‌ها اشاره کرد و توضیح داد که واکسن‌های نئوآنتی‌ژن، سیستم ایمنی را مستقیماً علیه تغییرات مولکولی اولیه در مسیر سرطان‌زایی آموزش می‌دهند. نئوآنتی‌ژن‌ها پپتیدهای جدیدی هستند که بر اثر جهش‌های سوماتیک سلول‌های توموری ایجاد می‌شوند و در بافت‌های طبیعی وجود ندارند؛ همین ویژگی، آن‌ها را به هدفی جذاب برای طراحی واکسن‌های سرطان تبدیل کرده است. وی چالش اصلی این رویکرد را ناشناخته بودن جهش‌های اختصاصی هر فرد پیش از تشکیل تومور دانست و افزود یکی از راه‌حل‌ها، استفاده از نئوآنتی‌ژن‌های مشترک و واکسن‌های آماده (off-the-shelf) برای افراد دارای استعداد ژنتیکی بالا، مانند سندرم لینچ است.

دکتر علیرضا بیگلری، استاد ژنتیک پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، اعلام کرد که واکسن‌های نئوآنتی‌ژن شخصی‌سازی‌شده با هدف‌گیری جهش‌های اختصاصی تومور، پارادایم درمان سرطان را تغییر داده‌اند. وی با اشاره به نتایج مثبت فاز سه INTERpath-001 در ملانومای پرمخاطره افزود: «ترکیب این واکسن‌ها با مهارکننده‌های چک‌پوینت و کاربرد در تومورهای سخت‌درمان مانند پانکراس، پاسخ‌های قوی و بادوام CD8+ ایجاد کرده است». به گفته ایشان، HLA دیگر فقط یک مرحله تایپینگ نیست، بلکه به متغیر فعال طراحی واکسن تبدیل شده و RNA-seq با افزودن بیان، فیوژن و شواهد رونوشتی، دقت انتخاب نئوآنتی‌ژن را بالا می‌برد. وی با تأکید بر اینکه هیچ پلتفرم طراحی واکسنی به تنهایی «بهترین» نیست، mRNA+LNP را سریع، چندظرفیتی و قابل برنامه‌ریزی اما دارای چالش‌های تحویل و CMC دانست و پپتید، DNA، وکتور ویروسی و سلول دندریتیک را گزینه‌هایی با جایگاه خاص معرفی کرد. بیگلری در پایان خاطرنشان کرد: « آینده از پیشگیری با HPV و HBV تا رهگیری در سندرم لینچ و اهداف مشترک KRAS گسترش می‌یابد، اما چالش‌هایی مانند انتخاب آنتی‌ژن، تولید GMP و اثبات کارایی در فازهای نهایی همچنان باز است».

دکتر فرید ابوالحسنی شهرضا، مدیر گروه خدمات سلامت، در نشست تخصصی مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی با تأکید بر شکاف میان دانش روز و بهره‌مندی بالینی گفت: «مهارت پیاده‌سازی، حلقه مفقوده‌ای است که بدون آن، پیشرفته‌ترین یافته‌های علمی نیز به بهبود سلامت منجر نمی‌شوند».  وی با اشاره به اینکه بار بیماری‌های غیرواگیر و عوامل خطر متابولیک مانند فشار خون بالا، چاقی و قند خون در ایران طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ به‌طور چشمگیر افزایش یافته است، افزود: «برنامه‌های سلامت باید بر پایه شواهد، نیازسنجی و مشارکت سایر بخش‌ها طراحی شوند تا از پایش و ارزیابی تا تحقیق و تحلیل، چرخه‌ای منسجم برای کنترل عوامل خطر شکل گیرد». به گفته ایشان، ادغام خدمات در سطوح مختلف، برقراری زنجیره ارجاع و هماهنگی بین‌بخشی، از الزامات تحقق نظام سلامت مبتنی بر شواهد است.

در پایان نشست، اساتید دانشکده پزشکی و جمعی دیگر از متخصصان به بحث و تبادل‌نظر پیرامون موضوعات مطرح‌شده پرداختند.