مجموعه نشست های تازه های ایمونولوژی

HLA  ، بالین ، آزمایشگاه و چالش ها

با امتیاز بازآموزی در سامانه آموزش مداوم

دوشنبه 18 خرداد ماه 1405- ساعت 7:30-9 صبح

 

سومین جلسه از سلسله نشست‌های تازه های ایمونولوژی با موضوع  HLA، بالین ، آزمایشگاه و چالش ها  ، در سازمان نظام پزشکی صبح روز دوشنبه 18 خرداد ماه سال 1405، با حضور دکتر محمدحسین نیک نام، رئیس مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی ؛ دکتر محمدرضا استادعلی ، رئیس  مرکز تحقیقات سلول درمانی و پیوند سلول های بنیادی خون ساز ؛ دکتر سارا اسدی اصل ، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات ایمونولوژی مولکولی  ؛ دکتر مهدی تقدسی ، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه؛ دکتر بهروز نیک بین مقدم، متخصص ایمونولوژی و آلرژی کودکان و جمع کثیری از اساتید، محققان و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی در سالن شورای ریاست این مرکز برگزار شد.

دکتر محمدحسین نیک نام، با اشاره به ویژگی‌های منحصربه‌فرد سیستم HLA گفت: این سیستم به دلیل ماهیت پلی‌ژنیک و پلی‌مورفیسم بالا، پلی‌مورف‌ترین ژن‌های شناخته‌شده در بدن انسان را دارد و ارتباط نزدیکی با بروز یا مقاومت به بیماری‌هایی مانند اسپوندلیت انکیلوزان، دیابت وابسته به انسولین، آرتریت روماتوئید و حتی مالاریا نشان می‌دهد. وی افزود: امروزه تعیین نوع HLA نه تنها در پیوند اعضا و افزایش موفقیت پیوند نقشی حیاتی دارد، بلکه در مطالعات مردم‌شناسی، بررسی الگوهای مهاجرت تاریخی و تشخیص ارتباط ژنتیکی با بیماری‌ها نیز کاربرد گسترده‌ای یافته است.

دکتر محمدرضا استاد علی، با اشاره به انواع دهنده‌های پیوند شامل دهنده خویشاوند تطابق‌یافته (Sibling Match) ، دهنده خویشاوند هاپلودینتیکال (نیم‌مشابه) ، دهنده خویشاوند درجه دو یا سه (مانند عمو، دایی یا پدربزرگ) و دهنده نامرتبط (Unrelated) اظهار داشت: امروزه برای یافتن بهترین دهنده، تنها تطابق ظاهری بر اساس HLA سطح  وضوح پایین کافی نیست و استفاده از روش‌های تایپ با وضوح بالا (High resolution) برای تشخیص آلل‌های واقعی و جلوگیری از مواردی که دو فرد ظاهراً کاملاً مشابه اما در حقیقت هاپلودینتیکال هستند، ضروری است. وی افزود: در پیوند از دهنده‌های غیرخویشاوند، حتماً باید تطابق در سطح آلل، گروه G و P بررسی شده و آنتی‌بادی اختصاصی دهنده نیز ارزیابی شود تا از بروز عوارض پس از پیوند جلوگیری گردد.

دکتر سارا اسدی‌اصل، با اشاره به نقش کلیدی سیستم HLA در استعداد یا مقاومت به طیف وسیعی از بیماری‌ها گفت: این سیستم علاوه بر کاربرد حیاتی در پیوند اعضا و سلول‌های بنیادی خون‌ساز، ارتباط تنگاتنگی  در نقش حمایتی/ مقاومتی با عفونت‌هایی نظیر مالاریا، سل، هپاتیت B و C، HIV، لپروز، دنگی و کووید-۱۹ داشته و نیز در بروز بیماری‌های خودایمنی مانند اسپوندیلیت انکیلوزان (با ارتباط قوی HLA-B27)، نارکولپسی، سلیاک، دیابت نوع یک، روماتیسم مفصلی و مالتیپل اسکلروزیس نقش دارد. وی افزود: در زمینه بدخیمی‌ها نیز کاهش بیان HLA کلاس I توسط سلول‌های توموری، مکانیسم مهمی برای فرار از سیستم ایمنی است و افزایش بیان HLA-G و HLA-E با پیشرفت تومور و پیش‌آگهی ضعیف‌تر در سرطان‌های پستان، تخمدان، ریه، مری، کبد، کلیه و گردن رحم همراهی دارد.

دکتر تقدیسی با اشاره به نقش سلول‌های T آلورواکتیو در بروز واکنش‌های پس از پیوند گفت: Typing HLA با وضوح بالا که توالی دقیق ناحیه اتصال آنتی‌ژن را مشخص می‌کند، برای یافتن دهنده MUD و نیز در مواردی که یافتن هاپلوتایپ قطعی در مطالعات خانوادگی چالش‌برانگیز است، ضروری می‌باشد. وی افزود: تطابق با وضوح بالا برای آلل‌های HLA-A، HLA-B ، HLA-Cو HLA-DRB1 با افزایش میزان بقا همراه است و در مورد HLA-DPB1، تشخیص ناهماهنگی‌های مجاز (Permissive) که پاسخ ایمنی قوی القا نمی‌کنند در مقابل ناهماهنگی‌های غیرمجاز (Nonpermissive) با ایمونوژنیسیته بالاتر، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

در ادامه، دکتر بهروز نیک‌بین مقدم، با اشاره به تحول شگرف این حوزه اظهار داشت: از زمان روش‌های سرولوژی تا کشف سیستم HLA و پیشرفت روش‌های تایپ HLA، تحولی سریع و بنیادین رخ داده است که مسیر تشخیص، پیش‌گیری و درمان در پیوند اعضا و سلول‌های بنیادی، بیماری‌های خودایمن، عفونی و بدخیمی‌ها را دگرگون ساخته است.

در پایان نشست، اساتید دانشکده پزشکی و جمعی دیگر از متخصصان به بحث و تبادل‌نظر پیرامون موضوعات مطرح‌شده پرداختند.

 

اسلایدهای سخنرانان :

/uploads/216/2026/Jun/09/Dr Nicknam.pdf

/uploads/216/2026/Jun/09/Dr- ostadali-HLA typing in Hematopoietic Stem Cell Transplantation.pdf

/uploads/216/2026/Jun/09/Dr Asadi-HLA and Diseases-18 khordad-final.pdf

/uploads/216/2026/Jun/09/Dr Taghdosi-High resolution HLA typing.pdf